Waarom kiezen voor een architect? / by Tim Verhetsel

WP_20160408_009.jpg

Omdat het verplicht is als je een bouwaanvraag moet indienen. Letterlijk een antwoord dat ik hier ooit op gekregen heb.

Het opmerkelijke antwoord op deze simpele vraag getuigt van een soort perceptie die over het beroep van architecten heerst. Architecten worden gezien als een noodzakelijk kwaad als je wil bouwen. Je moet letterlijk met een architect in zee gaan om een bouwaanvraag te kunnen indienen, willen of niet. Veel mensen vinden een architect dan ook een verplichte en overbodige kost. Maar is dat zo? Is een architect overbodig?

Architecten zijn “uitverkoren” om een monopolie uit te oefenen zodat alle bouwaanvragen met stabiliteitswerken via hen verlopen. Hierdoor oefent de architect een kwaliteitscontrole uit over alles wat er met een bouwaanvraag gebouwd wordt. Architecten zijn er deontologisch toe gehouden dat ze enkel die taak uitoefenen en geen bijkomende activiteit als projectontwikkelaar of aannemer combineren, dit om belangenvermenging te vermijden. In realiteit kan je de onafhankelijkheid van architecten in twijfel trekken wanneer er bepaalde constructies opgezet worden. In veel van deze constructies is een architect inderdaad overbodig. De architect wordt dan een handtekening, een formaliteit en geen garantie voor kwaliteit.

Kunnen we terug naar de kern van de zaak? Een architect die als vakman de kwaliteit van een project beschermt. De analogie met een maatpak gaat hier heel goed op. Een pak uit een kledingwinkel dat in massa geproduceerd wordt, kan goed passen als je geluk hebt. Maar om een goede woning, kantoor of gebouw te hebben, moet deze als gegoten zitten, als een maatpak. Samen met de bouwheer of eindgebruiker gaat de architect opzoek naar de juiste stof, knopen en garen. Er worden randvoorwaarden gesteld, de mouw moet een centimeter van het hemd onbedekt laten. Er ontstaat een dialoog tussen de architect en bouwheer. Er wordt geluisterd naar elkaar om tot een beter resultaat te komen. Tot een resultaat dat jaren mee zal gaan. Materialen, afmetingen, openingen, .. worden via deze dialoog op punt gezet. Er gaat een heel proces vooraf voor dat er gedacht kan worden aan het indienen van een bouwaanvraag, aan die noodzakelijke handtekening. Hoe diepgaander de dialoog tijdens dit voortraject, hoe kwalitatiever het resultaat.  

Maar het stopt niet bij het ontwerp alleen. Een architect heeft ook de taak om als onafhankelijke de uitvoering van de werken te controleren. Dit is een belangrijk deel van de opdracht. Het patroon van het maatpak staat helemaal op punt, maar als er geen controle uitgeoefend wordt op het in elkaar naaien, kan je wel eens een mouw als broekspijp hebben. Zeker in een klimaat waar we streven naar een hoogperformante bouwschil en ditto techieken is een controle van uitvoering onontbeerlijk. Want die mouw als broekspijp ga je je anders altijd beklagen.

Neem een architect waar je de dialoog mee durft te voeren, een architect die naar je luistert, maar één die je ook mag verrassen. Ik geloof dat het noodzakelijk kwaad dan toch een meerwaarde kan zijn.