Met welke investering spring je het verste voor een comfortabele, energiezuinige woning? Deel 1 by Tim Verhetsel

Als je gaat bouwen of verbouwen is het belangrijk om je investeringen goed te plaatsen. Je hebt misschien een beperkt budget en daarom wil je het meeste ‘bang for your buck’. Helemaal terecht, maar wat is dan het eerste waar je rekening mee moet houden? Vandaag deel 1, de belangrijkste van allemaal: de bouwschil.

Als er over de bouwschil geschreven of gesproken wordt, wordt de buitenenveloppe van een gebouw bedoeld. Het gaat dan over de gesloten muurdelen, maar evengoed over de ramen en het dak.

Zowel bij een verbouwing als bij een nieuwbouw loont het de moeite om, voor zover je budget het toelaat, zoveel mogelijk te investeren in isolatie. De isolatie van de bouwschil heeft een beperkte kost, maar betaalt zicht onmiddellijk terug in een lager verbruik en een lagere investering voor de verwarmingsinstallatie. Hoe hoger het benodigde verwarmingsvermogen, hoe hoger de investeringskost van de verwarming. De kern van energiezuinig bouwen is dat wat je niet verbruikt, je ook niet hoeft te verwarmen. Dat is zeker interessant met het oog op stijgende energieprijzen, of het nu gas, stookolie of elektriciteit is.  De parallel met auto’s is snel gemaakt. Een kilometer niet gereden, is een kilometer niet vervuild. Trek je dit door naar een woning, dan kan je die gereden kilometer vervangen door een verbruikte kilowatt. Daar gaan veel maatregelen of subsidies voorzien door de overheid de mist in. Bij die maatregelen wordt de focus te veel op technieken gelegd, in de vorm van fotovoltaïsche panelen, warmtepompen, .. terwijl alles staat of valt met een goed doordachte bouwschil. Verwarmingsinstallaties van welke soort ook hebben een bepaalde houdbaarheidsdatum. Je ketel gaat stuk of de warmtepomp laat het opeens afweten. Als je bouwschil goed in elkaar zit, gaat die levenslang mee, elke dag opnieuw, hoe warm of hoe koud het buiten ook is.

Samen met de isolatie van je woning ga je sterk moeten inzetten op de luchtdichtheid van de woning. Een goede isolatie en luchtdichting gaan hand in hand. De luchtdichting zorgt er voor dat de isolatie optimaal kan werken. Mogelijke convectiestromen van binnen naar buiten worden uitgesloten. De lucht in je isolatiemateriaal blijft mooi stilstaan. De meest gekende vorm van luchtdichting is een dampscherm bij een hellend of plat dak, maar ook aan de funderingsaanzet (cellenbetonblokken) en ramen/deuren is dit een belangrijk punt. Elke doorvoer door de isolerende schil moet luchtdicht gemaakt worden. Een luchtdichte bouwschil heeft als bijkomend voordeel dat tochtstromen vermeden worden. Dat draagt enorm bij tot een gevoel van comfort. De gevoelstemperatuur in je woning gaat hoger liggen, waardoor je de thermostaat enkele graden lager kan zetten voor hetzelfde comfortgevoel.

 Een niet te vergeten aandachtspunt is wel dat er bij een luchtdichte woning ( en dus praktisch elke verbouwde of nieuwbouw woning) een ventilatiesysteem geïnstalleerd moet worden. In bepaalde gevallen is dit wettelijk verplicht, maar zelfs als dit niet verplicht is, is het wel nodig. In een luchtdichte woning woon je immers in een potdicht afgesloten omhulsel. Er kan geen lucht naar buiten, maar evengoed niet naar binnen. Dit ga je natuurlijk of mechanisch moeten bijpassen met een ventilatiesysteem om een gezond binnenklimaat gecontroleerd te garanderen.

Bij de bouwschil begint alles. Je kan besparen op verwarming en technieken door iets verder te gaan met isolatie en luchtdichting, maar het omgekeerde is helaas niet mogelijk.

 

Waarom kiezen voor een architect? by Tim Verhetsel

WP_20160408_009.jpg

Omdat het verplicht is als je een bouwaanvraag moet indienen. Letterlijk een antwoord dat ik hier ooit op gekregen heb.

Het opmerkelijke antwoord op deze simpele vraag getuigt van een soort perceptie die over het beroep van architecten heerst. Architecten worden gezien als een noodzakelijk kwaad als je wil bouwen. Je moet letterlijk met een architect in zee gaan om een bouwaanvraag te kunnen indienen, willen of niet. Veel mensen vinden een architect dan ook een verplichte en overbodige kost. Maar is dat zo? Is een architect overbodig?

Architecten zijn “uitverkoren” om een monopolie uit te oefenen zodat alle bouwaanvragen met stabiliteitswerken via hen verlopen. Hierdoor oefent de architect een kwaliteitscontrole uit over alles wat er met een bouwaanvraag gebouwd wordt. Architecten zijn er deontologisch toe gehouden dat ze enkel die taak uitoefenen en geen bijkomende activiteit als projectontwikkelaar of aannemer combineren, dit om belangenvermenging te vermijden. In realiteit kan je de onafhankelijkheid van architecten in twijfel trekken wanneer er bepaalde constructies opgezet worden. In veel van deze constructies is een architect inderdaad overbodig. De architect wordt dan een handtekening, een formaliteit en geen garantie voor kwaliteit.

Kunnen we terug naar de kern van de zaak? Een architect die als vakman de kwaliteit van een project beschermt. De analogie met een maatpak gaat hier heel goed op. Een pak uit een kledingwinkel dat in massa geproduceerd wordt, kan goed passen als je geluk hebt. Maar om een goede woning, kantoor of gebouw te hebben, moet deze als gegoten zitten, als een maatpak. Samen met de bouwheer of eindgebruiker gaat de architect opzoek naar de juiste stof, knopen en garen. Er worden randvoorwaarden gesteld, de mouw moet een centimeter van het hemd onbedekt laten. Er ontstaat een dialoog tussen de architect en bouwheer. Er wordt geluisterd naar elkaar om tot een beter resultaat te komen. Tot een resultaat dat jaren mee zal gaan. Materialen, afmetingen, openingen, .. worden via deze dialoog op punt gezet. Er gaat een heel proces vooraf voor dat er gedacht kan worden aan het indienen van een bouwaanvraag, aan die noodzakelijke handtekening. Hoe diepgaander de dialoog tijdens dit voortraject, hoe kwalitatiever het resultaat.  

Maar het stopt niet bij het ontwerp alleen. Een architect heeft ook de taak om als onafhankelijke de uitvoering van de werken te controleren. Dit is een belangrijk deel van de opdracht. Het patroon van het maatpak staat helemaal op punt, maar als er geen controle uitgeoefend wordt op het in elkaar naaien, kan je wel eens een mouw als broekspijp hebben. Zeker in een klimaat waar we streven naar een hoogperformante bouwschil en ditto techieken is een controle van uitvoering onontbeerlijk. Want die mouw als broekspijp ga je je anders altijd beklagen.

Neem een architect waar je de dialoog mee durft te voeren, een architect die naar je luistert, maar één die je ook mag verrassen. Ik geloof dat het noodzakelijk kwaad dan toch een meerwaarde kan zijn.